پاسبان حرم دل شده ام شب همه شب            تا در این پرده جز اندیشه او نگذارم

 

آنچه در سیر و سلوک اهمیت تام دارد و به تجربه عملی معلوم گردیده مراقبه است . ذکر ، فکر ، عبادت و توسل زمانی آثار کامل دارد که در وقت اشتغال به اینها و اوقات دیگر نظارت و دیدبانی بر نفس باشد در غیر اینصورت با واردات خیالی و خواطر سوء آثار گذشته ای که تحصیل شده و سالک نورانیتی هم پیدا کرده کم کم محو می شود و یا از بین می رود .

اگر مراقبه با توفیق الهی حاصل شود ، قدرتی به سالک می دهد که با پاسبانی بر حریم دل ، بتواند بر رقیب ، که شامل هوی و هوس و جنود جهل می باشد ، قالب شود.

رکن اول در سلوک و مبارزه با هوای نفس ، مراقبه است زیرا مجاهده نفسانی بسیار مشکل است و نفس ، حیله ها ودام ها دارد تا شخص را مغلوب خود کند . لذا به مدد مراقبه جهاد اکبر بهتر به دست می آید .

البته رهنمود استاد طریق ، لازم و ضروری است و بدون کمک او که عارفی واصل می باشد سلوک مشکل بوده ، چراکه نفس از روزنه های بسیار باریک وارد می شود و با رنگ آمیزی قشر و صورت مهار شخص را به دست می گیرد و اورا مغلوب می نماید .

هرکه گیرد پیشه ای بی اوستا                     ریشخندی شد به شهر و روستا

 

مراقبه نفس با جوارح :

حاکمیت تن و فرماندهی کل جوارح به عهده نفس است . همه اعمال و افعال انسانی از آن منشعب می شوند . اگر نفس صالح وپاک شد ، عمل جوارح خوب می شود واگر او ناپاک باشد ، جوارح به تبع او ، کارهای ناشایسته انجام می دهند .

اگر قلب الهی شد ، همه حرکات جوارح الهی می شود . قلب المومن عرش الرحمان

سرمایه اصلی قلب ماست . اگر با مراقبه آن را حفظ کردیم ، به کمالات ، معنویات و حقایق دنیا و آخرت می رسیم .

 

1-   مراقبه پا :

  سیر هر مقصدی که انسان ، نیت رفتن به آن را دارد ، باید جنبه الهی داشته باشد تا در قیامت توان جواب آن را داشته باشد . برای رفتن به مشاهد مشرفه وسعی و طواف و جمعه و جماعات ، اماکنه ممتازه مانند : زیارت قبور ائمه ، اولیا ، مومنین و مساجد ، صله ارحام ، حضور در مجالس دعوت شده مومنین ، محافل علمی ، عیادت مریض ، رفتن به جهاد و .......

مراقبه در این عضو ، برای مناجات ، عبادات ، و سعی در همه کارها لازم وضروری است .

 

2-   مراقبه شهوت :

غرایز شهوانی در وجود همه انسانها هست ولی تفاوت دارد . حیا و عفت ، قطعا مراقبه این عضو است وآثار روحانی ومعنوی بسیاری دارد . چنانکه در حکایات و شرح احوال زهاد، عباد ، اهل کرامات وانبیا به خصوص حضرت یوسف این مسئله مطرح شده است .

 

3-   مراقبه شکم :

مراقبه این عضو به این است که آنچه اکتساب می کند و می آورد برای اکل و شرب از حلال یا حرام یا شبهه ، معلوم باشد . آنچه در ادعیه و اذکار دستورآمده آن است که شکم را پر نکنید و از روی شهوت غذا خورده نشود و غذای خورده شده سبک باشد و به حداقل اکتفا شود تا درب القاء ، کشف ، الهام و اسرار ، باز گردد و باطن ، با باطن غیب اتصال پیدا نموده و جلوه تجلیات به روی انسان باز شود .

امام حسین (ع) روز عاشورا دشمن را موعظه کرد و کسی متاثر نشد و خود علت را فرمود : شکم هایتان از حرام پر شده ،خدا بر قلبهایتان مهر زد و یاد او را فراموش کردید .

 

4-   مراقبه دست :

در افعالی مانند وضو ، تیمم  نماز ، جهاد ،خمس،زکات،حج،انفاق ،اکل و شرب،بدست گرفتن قرآن ،مساعدت و .... دستها دخالت دارند .

یدالله فوق ایدیهم ........ دست خدا بالای همه دستهاست .

بیدک الخیر ............. تمام خوبیها به دست توست .

 

5-   مراقبه زبان :

از اعضایی که مراقبت از آن به طور مدام واجب است ودر واقع ترجمان قلب و مقاصد آن است زبان می باشد . خواندن نماز ، دعا،قرآن ومستحبات منوط به زبان است و همچنین ارتباط با زن ،فرزند ، همسایه ، دوست ، استاد و درس و .... به زبان بستگی دارد . اکثر معاصی هم ازاو صادر می شود : دروغ ، غیبت ،تهمت ، فحش ، بیهوده گویی ، اختلاف افکندن و ....

پیامبر(ص) : آنان که پرگویی در غیر یاد خدا میکنند قلبهایشان قاسی است ،ولیکن خودشان درک نمی کنند .

لازم است سالک ترک فضول کلام کند و به موجز و مختصر اکتفا نماید . زبان سر را با زبان دل یکی کند .

 

6-   مراقبه گوش :

 از مظاهر اسم سمیع حق تعالی ، همین گوش است که به انسان داده شده تا ادراک مسموعات کند . اگرآنرا در مقابل دریافت کلمات رکیک ، محرمه، ناهنجار و زشت ، اعم از غیبت و دروغ و تهمت حفظ کند مراقبه آنرا به دست آورده است وقابلیت استماع کلمات الهی ، ملائکه ، ارواح طیبه وتسبیح و تمجید موجودات اعم از انسان و حیوان را پیدا می کند .

 

7-   مراقبه چشم :

بصر ، مظهر اسم الهی بصیر است . بر شخصی بصیر است که چشمش به جز جمال حق و آثار حضرت حق را نبیند ، آن هم بر وجه مشروع . حق مراقبه چشم آنست که به صورت عالم ربانی ، پدر ، مادر ،محرمان ، قرآن ، کتاب دینی ،عجایب خلقت ومصنوعات نظر کنید .

ز دست دیده ودل هر دو فریاد           که هرچه دیده بیند ، دل کند یاد

بسازم خنجری نیشش ز فــولاد          زنم بر دیــده تا دل گــــردد آزاد

 

8-   مراقبه قلب :

دلی کز معرفت نور و صفا دید           به هرچیزی که دید اول خدا دید

عمده واصل در مراقبه ، مراقبه قلب است . همه اعضا و جوارح تابع آنند .

چون قلب صفا پیدا کند انوار تجلیات و حقایق بر او وارد شود یعنی بامکاشفه و معاینه ببیند آنچه دیگران از آن به کلی محرومند .

در همه حال از ذکر ،فکر،بیداری سحر،دعا،نماز و زیارت ، بدون مراقبه ،انشراح قلب حاصل نمی شود .

تا قلب ، سلیم و منیب و مطمئن و متقی نشود ، مصداق قلب مومن ، عرش رحمان نشود .

 

در حسن صفت کوش که در روز جزا       حشر تو به صورت صفت خواهد بود

 

*********************************

اللهم الحقنی بنور عزک الابهج ، فاکون لک عارفاً ، وعن سواک منحرفاً و منک خائفاً مراقباً ، یا ذالجلال و الاکرام .

 

+ لينک مطلب +

نوشته شده توسط رهگـ........ـذر در چهارشنبه دوم اسفند 1385 ساعت 20:52